Era diaspòra des ossi aranesi
Detècten en territòri francés aumens quate ossi neishudi en Aran gràcies ara analisi d’ADN. Era Val ‘expòrte’ exemplars 30 ans dempús de recéber ath prumèr, que reintrodusic França

Er os mès vielh, fotografiat apròp dera Val. Nere, er os de mès edat deth Pirenèu, de 29 ans, siguec filmat en mai passat en França, a uns 10 km d'Aran. Arribèc en Pirenèu en 1997 en vrente de Giva, era prumèra ossa eslovèna reintrodusida en 1996, e ei pair d’aumens ueit ossi. - OFB
Aumens quate ossi neishudi ena Val d’Aran an estat identificadi eth darrèr an en territòri francés, gràcies ara analisi der ADN artenhut a trauès de mòstres de peu e excrements. Aguesta espècia tornèc entà aguest territòri des de França dempús de tres decennis d’extincion, a compdar des prumères reintroduccions d’exemplars provenenti d’Eslovènia hè 30 ans. Tres decennis dempús, era Val qu’expòrte tanben individus tara rèsta dera sarrada. En aguest cas, non cau captures ne translocacions: n’i a pro damb era capacitat des plantigrads de córrer distàncies longues, d’enquia 35 quilomètres ath dia, e era tendéncia a ua creishenta expansion territoriau a mesura qu’aumente era populacion.Era equipa de seguiment der os en França remasse cada an mòstres de peu e excrements damb era volontat d’analisar-ne er ADN, arténher genotips e identificar exemplars, de viatges de mau distinguir a simple vista o a trauès de fotografies. En aguesta campanha s’an artenhut 172 mòstres (147 de peu e 25 d’excrements), des quaus un shinhau mès dera mitat, un 57%, an permetut reconeisher-ne a 36 de diferenti, aumens quate d’eri originaris d’Aran.Atau, eth mascle joen, nomentat M175 (pòqui ossi receben nòms pròpris aué en dia), neishut en Aran en 2024, siguec detectat ena zòna d’Urdòs, a mès de 100 quilomètres deth sòn lòc de neishement. Se tracte d’un descendent de Nere, er exemplar mès vielh deth Pirenèu, de 29 ans d’edat, e dera femelha Bambou.Un aute mascle, damb eth nòm de M108 e neishut ena Val en 2024, siguec detectat enes tèrmes municipaus de Sent Lari e Sola e Tramesaigas, a uns 40 quilomètres dera termièra aranesa. Segons era Oficina Francesa dera Biodiversitat, ei eth prumèr còp qu’aguest exemplar s’a trapat en territòri francés. Fòrça mès apròp dera Val se trapèc er exemplar M136, un mascle neishut en 2022 e localizat enguan pes entorns de Banhères de Luishon.En çò que tanh a Nere, er exemplar damb nòm occitan (pr’amor deth sòn pelatge escur), eth neishement deth quau es expèrts placen entre Aran e era Nauta Garona, s’a detectat a uns 40 quilomètres dera Val, entre Lus e Sent Sauvaire e Aranhoet (65), un an dempús d’èster fotografiat en territòri aranés.