Eth retorn d’ua dança lèu oblidada

Es passi d’ua dança lèu desbrembada s’an tornat a veir en Salardú. Per prumèr viatge en mès d’un decenni, era hèsta dera Santa Creu, celebrada eth passat 3 de mai, incorporèc era dança deth balhano, que hè mès de 200 ans que formaue part d’aguesta celebracion tradicionau. Era sua recuperacion a estat resultat dera investigacion e er esfòrç der Ajuntament de Naut Aran, era comission de hèstes e de nombrosi volentaris. Eth balhano date de darreries deth sègle XVII e se considère ua dança d’inspiracion catalana. Enes sòns inicis ère dançada laguens dera glèisa pes priors dera confrairia dera Santa Creu, aué dia extinguida. Era adjunta d’alcaldia e còsso de Cultura, Anna Geli, a explicat que, entà recuperar-lo, er Ajuntament e es vesins preneren coma referéncia escrits de Joan Amades e d’auti folcloristes que descriuen aguesta dança, e tanben un document inusuau: ua filmacion der an 1982 a on se ve a un grop de mainatges e mainades que la dançauen dehòra dera glèisa. Èren es membres deth Grop Folcloric Naut Aran, creat per familhes d’escolans e que desapareishec ans dempús. I auec tanben quauques interpretacions posteriores per part de grops de dança aranesi. Aguesta naua recreacion deth balhano s’a adaptat as naui tempsi: s’interprète dehòra dera glèisa, entà non interferir damb eth rituau que s’a consolidat ath long des ans. Tanben s’a simplificat entà hèr-lo accessible a vesins de totes es edats. “Se volíem que siguesse ua dança entath pòble, non auie d’èster ne guaire dificila ne guaire cansada”, a explicat Geli, qu’a afirmat que quauques versions d’aguesta dança “an fòrça sauts”. Un viatge fixada era dança, vesies de mès edat deth pòble an confeccionat es vestits des dançaires, damb capes e mocadors includits. Eth balh coïncidic damb era amassada des creus e era benediccion deth tèrme. Er Ajuntament de Naut Aran a sollicitat ara Generalitat de Catalonha era inclusion dera hèsta dera Santa Creu en catalòg de Hèstes Patrimoniaus de Catalonha.