Impulsen era restauracion dera mòla que portèc lum tàs cases deth pòble

Bagergue projècte restaurar e méter en valor era sua antiga mòla harièra, un element patrimoniau ligat ara istòria economica e energetica dera localitat. Era mòla, alimentada per arriu Unhòla, ei un testimòni de com era aigua a estat, pendent ans, era principau fòrça motritz deth progrès en zònes de montanha.

Eth projècte prevé ua inversion de 162.900 euros e plantège era restauracion der edifici e eth sòn entorn entà convertir-lo en un espaci visitable e interpretatiu. Eth president dera Entitat Municipau Descentralizada (EMD) de Bagergue, Marc Tarrau, apunte qu’era intervencion vò condar ua doble istòria: era dera mòla harièra e era dera posteriora centrau idroelectrica municipau, dues etapes clau ena evolucion deth pòble.

Pendent ans, era moluda deth gran garantic eth subministrament de haria as vesins e siguec essenciau entara economia locau. En 1927, aprofitant era infrastructura existenta, era comunitat de vesins, liderada per Ramon Paba, impulsèc era transformacion dera mòla en ua petita centrau idroelectrica municipau.

Aguesta iniciativa permetec fornir electricitat tàs cases, que dispausauen de dues a tres bombetes de lum per casa e tar enlumenat public de Bagergue enquia 1960. Eth bastiment posterior deth canau entàs centraus idroelectriques de Productora de Fuerzas Motrices, SA, ena Val d’Aran, comportèc ua reduccion deth caudau der arriu, çò qu’empedic qu’era minicentrau poguesse seguir produsint energia.

Aguesta situacion portèc ath baile deth moment, Ramon Paba, e as còssos dera epòca, a negociar un acòrd damb era companhia electrica coma compensacion pera pèrta dera fòrça motritz der arriu. Bagergue artenhec ua concession electrica que garantie era distribucion gratuïta de lum tant tar enlumenat public coma entàs cases. Er acòrd includie eth bastiment deth hilat d’aigua potabla e deth sistèma de desaigüe. Aguesta concession se manten encara aué en dia. Quauques cases dera epòca que seguissen abitades (pòc mès d’ua dotzea) an ua dotacion annau de 3.500 KWh per viuenda, çò de madeish qu’er enlumenat public dera localitat.

Era mòla de Bagergue tanben s’inscriu laguens d’ua tradicion de mestièrs e coneishements vinculadi ath profitament dera aigua.

Tarrau remèrque qu’aguesta iniciativa vò preservar un element emblematic d’aguest pòble de Naut Aran e reconnectar damb ua part essenciau dera sua memòria collectiva. “Era mòla ei un reflèxe d’un territòri que sabec profitar era fòrça dera aigua tà auançar, damb engenh e esfòrç collectiu, entara modernitat”, a dit.