Tempsi escurs
As que mos shaute era montanha auem seguit damb inquietud er estat critic des Alps pendent aguest ostiu. Esbauci de ròques e tèrra, pèrta de massa des glacièrs e, atau, rotes barrades o damb recomanacions d’esvitar-les, coma es vies Hörnli e Leone deth Cervin o era normau des refugis de Goûter e Tête Rousse entà Mont Blanc, damb era temibla canau de Goûter, era Bolèra, en son ua clara manifestacion. De hèt, era calor persistenta d’enguan, sustot en nautada, en quòtes enquia ara impensables, mès enlà des 3.000 mètres, a provocat eth desgèu deth permafròst, aqueth hormigon naturau de gèu que ten era matèria rocalhosa des montanhes. Es abitants deth Pirenèu èm testimònis dejà dera reduccion drastica des darrèri glacièrs, lèu ua relíquia deth passat. Sonque cau veir se com demoren es der Aneto o Vinhamala, dempús d’aguest lunfèrn d’ostiu a despiech des bones nheuades der iuèrn. Son es signes des tempsi. Aguesti fenomèns se higen as huecs forestaus e es sequères sevères qu’a patit non sonque era Peninsula Iberica, senon er ensem d’Euròpa, eth continent que mès acuse es conseqüéncies deth cambi climatic. Ací, aguest ostiu a aquerit tons apocaliptics, damb es huecs mès grèus que se rebremben, mès aguest non ei er unic malur d’un continent qu’encara patís era guèrra d’Ucraïna, es efèctes globaus dera guèrra d’Iran —damb er agressor desorientat—, eth genocidi de Gaza e era particion de Cisjordània entà hèr inviable un futur Estat palestin e eth darrèr episòdi d’ua crisi umanitària en Cèuta, qu’a metut en evidéncia era impossibilitat de muralhar es termières sense politiques efectives de cooperacion e desvolopament des païsi emissors de migrants. Era paradòxa de tot açò ei qu’es recèptes que mos an amiat ad aguesta sòrta d’apocalipsi (explotacion dera tèrra, emission de gasi contaminants, unilateralisme, creishement sense redistribucion) son es que tornen damb es populismes autoritaris, que se hereguen es mans entà ua naua epòca escura.